लहानपणापासून माझी एक फॅन्टसी होती..(वेडं स्वप्न ! ) की..आयुष्यात कधीतरी- शक्यतो आयुष्याच्या संध्याकाळी- माझं एक छोटंसं दुकान असावं- ग्रीटिंग कार्ड्स अर्थात शुभेच्छापत्रांचं..जिथे वेगवेगळ्या प्रसंगी देता येतील अशी- सुंदर मजकूर असलेली शुभेच्छापत्रे असतील. जमल्यास ग्राहकांच्या मागणीनुसार कस्टमाइज्ड(customized) मजकूर लिहून मिळेल अशीही सोय असावी. दुकानात छान..मंद इंस्ट्रुमेंटल संगीत वाजत असावं. आणि खूप आल्हाददायक प्रसन्न वातावरण असावं जिथे येणाऱ्यांना आणि मलाही त्यातून समाधान मिळावं. मी पाहिलेल्या ग्रीटिंग कार्ड्सच्या मोजक्या दुकानांमध्ये मला हे वातावरण जेव्हा जेव्हा अनुभवायला मिळालं त्यामुळे माझी ही फॅन्टसी तशीच आहे.
हे आठवायचं कारण म्हणजे- डिसेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात माझ्या एका मैत्रिणीचं लग्न होतं. तिची- माझी भेट फेसबुकवरूनच झाली. ती माझ्यापेक्षा बोलकी असल्याने आणि कदाचित आमचा काही ऋणानुबंध असल्याने अद्याप प्रत्यक्ष भेट झाली नसली तरी अंतराने का होईना संवाद कायम होत राहिला. लग्न होतं ठाण्याला आणि शुक्रवारी (वर्किंग डे ला). प्रयत्न करूनही ऐन वेळी प्लॅन रद्द करावा लागला. लग्नाला उपस्थित राहणं शक्य नव्हतं पण इतक्या प्रेमळ आग्रहाचा मानही ठेवायचा होता. काय करावं..हा विचार करता करता सुचलं की आपण जाऊ शकत नसलो तरी भेटवस्तू आणि शुभेच्छा तर जाऊ शकतात. भेटवस्तू काय घ्यायची , तिची निवड, पॅकिंग आणि कुरिअर करणे हे सगळं करण्यासाठी फक्त २ दिवस होते. जेव्हा हे सुचलं तेव्हा मी ऑफिसमध्ये होते त्यामुळे तो दिवस तर गेला. दुसऱ्या दिवशी घरूनच काम करणार होते, तेव्हा लहरी मनात आलेल्या या सगळ्या इच्छा प्रत्यक्षात आणण्यासाठी फक्त १ दिवस होता. त्यातही मैत्रिणीच्या घराचा सविस्तर पत्ता (पोस्टल ऍड्रेस ज्यावर पार्सल पोचेल ) माझ्याकडे नव्हता. बरं...आता तिला विचारावं तर सरप्राईझ सरप्राईझ राहणार नव्हतं. मग काय ? ठरवलं - गिफ्ट पोचवायचं थेट विवाहस्थळीच- लग्नाच्या हॉलवर. म्हणजे आता उद्याच, माझ्या अपेक्षित वेळेत पुण्याहून ठाण्यात पार्सल पोचवणारी कुरिअर सर्व्हिस शोधणे हे महत्वाचं होतं. माझ्या अपेक्षा पाहता या बाबतीत मी जरा साशंक होते. तरी सगळं नियोजन मनात करून ठेवलं.
दुसऱ्या दिवशी काही कॉल्सनंतर कुरिअर सर्व्हिस तर फायनल झाली. लंचब्रेकच्या एक तासात घराबाहेर पडले. गिफ्टसोबत ग्रीटिंग कार्ड द्यायचंच हे मनात होतं , त्याशिवाय गिफ्ट पूर्ण वाटत नव्हतं. खास प्रसंगी जपून ठेवाव्यात अशा भावना व्यक्त करण्यासाठी मदतीला धावून येतात शुभेच्छापत्रं.."Cards are the expressions that often go unspoken" हे अशाच एका कार्डवर वाचलेलं वाक्य खूप खरं आहे. आनंद, शेअरिंग, कृतज्ञता अशा अनेक अव्यक्त भावना असतात त्यात. कार्ड देणारा आणि घेणारा दोघांना खऱ्या अर्थानं भावनिक पातळीवर जोडणारी..इमोशनल टच असणारी सुंदर गोष्ट आहे ती.
माझ्या माहितीतल्या आवडत्या कार्ड्सच्या दुकानासमोर गेले..पाहते तर काय ? 'श्लोक कलेक्शन्स..' "दुकान विकणे आहे.." ही पाटी दिसली आणि पटकन जाऊन उत्तम कार्ड कमी वेळात घ्यायचं हा माझा मनसुबा उधळला. पण त्याहीपेक्षा..वाईट वाटलं ते दुकान बंद झाल्याचं वाचून. आतापर्यंत मी अनेक आपल्या माणसांना खास प्रसंगी त्यांच्याविषयी स्वतः काही लिहून दिलेली कार्ड्स माझ्या डोळ्यासमोर उभी राहिली.जी बहुतेक वेळी इथूनच खरेदी केली होती. मी कार्ड निवडताना त्यातला मजकूर आणि काही लिहिण्यासाठी थोडी तरी कोरी जागा/ कोरं पान पाहते.लिखाण-वाचन यात फारसा रस नसलेल्या लोकांनाही आपल्याविषयी काहीतरी खास..मनापासून लिहिलेलं वाचून जो आनंद होतो तो मी पाहिलाय. केक, चॉकलेट्स, इतर अनेक गोष्टी कुठल्याही सोहळ्यात महत्वाच्या आहेत पण ते क्षण कैद करण्याची क्षमता या कार्ड्स मध्ये आणि मनापासून दिलेल्या शुभेच्छांमध्ये असते. आणि ही मैत्रीण स्वतः उत्तम लिहिणारी, प्रोफेशनल कन्टेन्ट रायटर असल्याने तिला अशा गिफ्टचं, शब्दांचं मोल असणार आणि ती खूश होईल असा माझा विचार होता आणि त्यासाठीच हा अट्टाहास होता.
काहीशी खट्टू होऊनच मी गिफ्ट आर्टिकल पाहण्यासाठी दुसऱ्या दुकानाकडे वळले. एक साजेशी भेटवस्तू खरेदी केली. ती पॅक करण्याआधी "ग्रीटिंग कार्ड्स दाखवा ना.." असं मी म्हणताच दुकानदार काका-काकूंनी माझ्याकडे आश्चर्याने पाहिलं- "कार्ड्स ? लग्नाच्या शुभेच्छांचे तर नाहीतच पण एकूण ग्रीटिंग कार्ड्सलाच पूर्वीइतकी मागणी नाहीये, त्यामुळे आमच्याकडे नाहीयेत. " त्यांनी स्पष्टीकरण दिलं. " wedding wishes चं जाऊ देत, साध्या best wishesचं असेल ना ? एकदा प्लीज बघता का ?" मी विचारलं. "असतं तर आम्ही दिलं नसतं का ? फक्त कपल्ससाठीचे स्पेशल मेसेजचे आहेत. " "बरं, थोडंसं थांबा..मी अजून कुठे मिळतंय का बघते आणि ते आल्यावरच माझं गिफ्ट पॅक करून द्या" मी सांगितलं. "शक्यतो नाही मिळणार आसपास कुठे..पण तुला प्रयत्न करायचा तर कर, फक्त दुपारी २ वाजेच्या आत ये, त्यानंतर तुला रॅपिंग करून नाही मिळणार." "हो, आलेच" म्हणत मी आसपासच्या कुठल्या दुकानांत मिळतंय का हे बघायला तिथून बाहेर पडले.
वेळ कमी असल्याने फार शोधाशोध करणं शक्य नव्हतं. २-३ ठिकाणी विचारपूस केल्यावर शेवटचा प्रयत्न म्हणून एका दुकानात विचारलं.भूत बघितल्यासारखा चेहरा करत- "लग्नाचे नाहीयेत..वेडिंग ऍनिव्हर्सरीचे असतील" काहीसं तुसडेपणानेच दुकानदार उत्तरला. दुकानात बसणाऱ्या त्याच्या वडिलांना "यांना दाखवा जे आहेत ते कार्ड्स" म्हणत तो इतर ग्राहकांकडे लक्ष देण्यासाठी गेला. कार्ड्स ला मागणी नसल्याने कितीतरी दिवस हे कार्ड्स दुकानात तसेच पडून होते. साहजिकच नुकसान करून देणाऱ्या मालाची विक्री करण्यात त्याला स्वारस्य नव्हतं. त्या काकांनी काही कार्ड्स दाखवले. खूप दिवसांनी ते बाहेर पडले होते असं प्लास्टिकची धूळ सांगत होती. लग्नाच्या दिवशी देता येईल असं कार्ड नसलं तरी मला हवं असलेलं कोरं पान आणि चांगला मजकूर असलेल्या एका वेडिंग ऍनिव्हर्सरीच्या कार्डवर माझी नजर गेली, मला ते आवडलं. मग म्हटलं आपली क्रिएटिव्हिटी वापरावी..सहजीवनाच्या शुभेच्छा देताना त्यात लग्नाचे अनेक वाढदिवस साजरे करा..ही सदिच्छा असतेच ना..(so, wedding anniversary card is applicable for wedding date also 
). मग फार विचार न करता लगेच ते कार्ड, २ पेन घेतले. माझ्या चेहऱ्यावरचा आनंद बघून त्या काकांनी मला सांगितलं- "बेटा आता फार देत नाहीत लोक कार्ड्स वगैरे. डायरेक्ट मेसेज करतात. आम्ही नवीन माल तर आणलाच नाहीये." जागतिक बाजारपेठेत आजही कार्ड्सना मागणी आहे पण तरी लोकल बाजारपेठेत फरक झालाय तो जाणवला.
). मग फार विचार न करता लगेच ते कार्ड, २ पेन घेतले. माझ्या चेहऱ्यावरचा आनंद बघून त्या काकांनी मला सांगितलं- "बेटा आता फार देत नाहीत लोक कार्ड्स वगैरे. डायरेक्ट मेसेज करतात. आम्ही नवीन माल तर आणलाच नाहीये." जागतिक बाजारपेठेत आजही कार्ड्सना मागणी आहे पण तरी लोकल बाजारपेठेत फरक झालाय तो जाणवला. घरून येतानाच रायटिंग पॅड, पट्टी असा लवाजमा घेऊनच आले होते. कार्डवर मजकूर लिहून गिफ्टसोबत कार्डही पॅक करायला २ वाजेच्या आत जायचंही होतं ना. मग काय..त्या दुकानाच्या समोर असलेल्या रिकाम्या जागेत १० मिनिटे निवांत बसून कार्ड शुभेच्छांनी तयार केलं. लग्नाचे मुहूर्त होतेच..मी हे सगळं करत असताना एका लग्नाची वरात समोरून जात होती. कोऱ्या पानावर सहजीवनाच्या शुभेच्छांची छोटी कविता लिहिली. पण तरी समोरच्या पानावरची "special wishes on your Anniversary" ही ओळ अजूनही खटकत होती. " Best Wishes on your Wedding day for Every upcoming Anniversary!" 
असा संदेश मी कार्डच्या समोरच्या पानावर लिहिला. ठरवल्याप्रमाणे गिफ्ट कार्डसकट पॅक करून कुरिअर केलं. ते वेळेत पोचलं.
असा संदेश मी कार्डच्या समोरच्या पानावर लिहिला. ठरवल्याप्रमाणे गिफ्ट कार्डसकट पॅक करून कुरिअर केलं. ते वेळेत पोचलं. काही दिवसांनी मैत्रिणीने ते खूप आवडल्याचं सांगितलं, तेव्हा तो एक तास सार्थकी लागला असं वाटलं. ऍनिव्हर्सरीच्या कार्डवर, भावी लग्न-वाढदिवसांसाठी शुभेच्छा देणं ही तडजोड म्हणून केलेली आयडिया होती.. ठरवून हटके काहीतरी करण्यासाठी केलेली क्रिएटिव्हिटी नाही..हे कदाचित माझ्या मैत्रिणीलाही आजच कळेल. असो.
असो. लिखित स्वरूपात स्वतःच्या मनात असलेल्या शुभेच्छा देणं हे हल्ली आऊटडेटेड वाटत असेल काहींना. पण..मला (मला वाटतं अनेकांना) ही गोष्ट कधीच आऊटडेटेड वाटणार नाही.हा..माझी फॅन्टसी कदाचित फॅन्टसीच राहील. कार्डवर काय, व्हाट्सअपवर काय आणि इतर कोणत्याही माध्यमातूनही मनापासून शुभेच्छा देणं हे महत्वाचं, पण कार्ड कायम जपलं जातं हे त्याचं वेगळेपण आहे.
कार्डवर काय, व्हाट्सअपवर काय आणि इतर कोणत्याही माध्यमातूनही मनापासून शुभेच्छा देणं हे महत्वाचं, पण कार्ड कायम जपलं जातं हे त्याचं वेगळेपण आहे. कॅलेंडर बदलतं, कालचक्र ठरल्या क्रमाने फिरत राहतं. पण काही चांगल्या गोष्टी कधीच कालबाह्य होऊ नये असं वाटत राहतं..नाही का ? सरत्या वर्षाला निरोप देताना चांगल्या गोष्टी पुढे नेत राहूयात. तुम्हा सर्वांना नवीन वर्षाच्या खूप खूप शुभेच्छा !
#Happy_New_Year_InAdvance
-©अमिता
